WITAMINA K – FAKTY I MITY

            Witaminy to związki chemiczne niezbędne do prawidłowego funkcjonowania żywego organizmu. Pełnią bardzo ważne funkcje regulacyjne – są biokatalizatorami procesów metabolicznych, które zachodzą w komórkach. Ze względu na właściwości fizyczne związki te dzielimy na dwa rodzaje. Pierwsze to witaminy rozpuszczalne w wodzie takie jak B1, B2, B3, B5, B6, B12, C, biotyna czy kwas foliowy. Drugą grupę stanowią zaś te rozpuszczalne w tłuszczach – A, D, E i K. Choć wszystkie witaminy mają ogromne znaczenie dla zdrowia, to szczególnym zainteresowaniem cieszą się w ostatnim czasie witaminy z grupy K.

            Witaminę K odkrył w 1929 roku duński biochemik Henryk Dam. Początkowo jej rolę w organizmie ograniczano wyłącznie do udziału w procesie krzepnięcia krwi. Dziś wiemy, że jej obecność jest niezbędna do prawidłowego metabolizmu kości, w profilaktyce chorób układu krążenia i ośrodkowego układu nerwowego, ma również znaczenie jako czynnik przeciwnowotworowy.
Pod nazwą „witamina K” kryją się trzy główne witaminy: K1, K2 i K3. Witamina K1 występuje w roślinach i w tej formie stanowi około 80% naszego dziennego spożycia tej grupy witamin. Witaminę K2 znaleźć możemy natomiast w produktach pochodzenia zwierzęcego (żółtkach jaj, wątrobie wołowej, maśle) i produktach fermentacji bakteryjnej. Jest ona także produkowana przez naszą florę bakteryjną w jelicie grubym. Bogatym źródłem najbardziej znanej wszystkim formy MK-7 tej witaminy są sfermentowane nasiona soi (natto). Witamina K3 jest pochodną syntetyczną.

Podstawową rolą witaminy K1 jest jej udział we właściwym przebiegu procesu krzepnięcia krwi. Zapewnia odpowiednią ilość czynników krzepnięcia: II, VII, IX i X oraz białek hamujących proces tworzenia skrzepu. Zapobiega ona krwawieniom wewnętrznym i krwotokom.

Tymczasem witamina K2 jest nam potrzebna w kościach oraz ścianach naczyń krwionośnych. Bierze udział w procesie prawidłowego wapnienia w organizmie.  
Jest ona niezwykle ważna w profilaktyce chorób układu krążenia, ponieważ chroni śródbłonek mięśni gładkich naczyń krwionośnych przed odkładaniem w nich soli wapniowo-fosforanowych. Zabezpiecza je tym samym przed utratą elastyczności i zmniejsza ryzyko nadciśnienia, zawałów jak również zatorów.   
Ta rola w regulacji metabolizmu wapnia jest szczególnie istotna u dzieci, które szybko rosną a ich układ kostny rozwija się i dojrzewa oraz osób zagrożonych wystąpieniem osteoporozy oraz chorych na ową chorobę. Aktywność osteoblastów – komórek kościotwórczych oraz ich zdolność do wiązania wapnia zależy właśnie od aktywności witaminy K2 oraz D3. Odpowiednia podaż witaminy K pomaga w zachowaniu homeostazy pomiędzy tak zwanymi komórkami kościotwórczymi a kościogubnymi.      

Badania wskazują również na pozytywny udział witaminy K w przypadku choroby Alzheimera, ze względu na funkcję w procesie przekazywania sygnałów w ośrodkowym układzie nerwowym i metabolizmie lipidów mózgowych. Wykazano jej wpływ na poprawę profilu lipidowego we krwi. Dużo mówi się także o działaniu przeciwnowotworowym - witamina K hamuje proliferację, czyli namnażanie się komórek nowotworowych.

W ciągu ostatnich lat coraz lepiej poznajemy znaczenie i działanie witamin na nasz organizm. Wykorzystujemy je w terapii oraz profilaktyce szeregu chorób cywilizacyjnych. Zdajemy sobie sprawę z konieczności uzupełniania ich niedoborów.


 

           

Katarzyna Raj-Estal

magister farmacji

 

Bibliografia:

 

  1. Elżbieta Anuszewska: Rola witaminy K w zapobieganiu osteoporozie; Gazeta Farmaceutyczna czerwiec 2011, 40-42
  2. Elżbieta Anuszewska: Witamina K, a choroby cywilizacyjne; Gazeta Farmaceutyczna lipiec 2011, 24-26
  3. Agata Wawrzyniak, Ilona Mincer-Chojnacka, Bolesław Kalicki,  Agnieszka Lipińska-Opałka, Katarzyna Jobs, Andrzej Stelmasiak: Plejotropowe działanie witamin D i K; Pediatr Med Rodz 2015, 11 (4), p. 374–381

 

« wróć