KOLAGEN - NIEZWYKŁE BIAŁKO

 

Termin „kolagen” określa grupę białek powszechnie występujących we wszystkich
organizmach wielokomórkowych. Jest on głównym składnikiem skóry, naczyń krwionośnych, kości oraz ścięgien, chrząstki i rogówki oka, obecny w większości narządów łączy komórki w odrębne grupy. Kolagen pełni rolę budulcową oraz podporową, tworzy rusztowanie dla narządów wewnętrznych takich jak nerki, wątroba czy żołądek. Odpowiada on za jędrność i sprężystość naszej skóry, przyspiesza jej regenerację i gojenie ran, działa rewitalizująco na włosy odżywiając ich cebulki Kolagen tworzy mocne nierozpuszczalne włókna, zbudowane z trzech łańcuchów polipeptydowych o różnym charakterze i rozmieszczeniu. Stanowi on około 1/3 masy białka całego naszego ciała i wyodrębniono już 29 genetycznie odmiennych jego typów.

 

          Skład aminokwasowy białek kolagenu jest

bardzo charakterystyczny, a najważniejsze z nich to prolina, glicyna, hydroksyprolina i hydroksylizyna. Te dwa ostatnie hydroksylowane aminokwasy powstają w naszym organizmie z lizyny oraz proliny pod wpływem działania odpowiednich enzymów do aktywności których niezbędna jest witamina C. Przy niedoborze witaminy C hydroksyprolina i hydroksylizyna nie są syntetyzowane, co zaburza stabilizację struktury kolagenu, powodując osłabienie jego włókien.

Lizyna jako aminokwas egzogenny nie jest produkowana przez organizm więc musimy dostarczać
ją wraz z pożywieniem. Większość artykułów spożywczych niestety nie zawiera jej wcale lub w znikomych ilościach, a endogenna prolina syntetyzowana jest w naszym organizmie bardzo często w dawce niewystarczającej dla zaspokojenia potrzeb.

 

 

 

Produkcja kolagenu maleje wraz z wiekiem człowieka i spada już od 25 roku życia, a nasza codzienna dieta nie pozwala na całkowite uzupełnienie jego niedoborów.

 

Kolagen ma niezwykle istotny wpływ na układ kostny, poprawia gęstość tkanki kostnej oraz uczestniczy w prawidłowym wchłanianiu związków mineralnych. Co więcej, korzystnie wpływa na ruchomość stawów poprzez utrzymywanie odpowiedniej ilości mazi stawowej, zapewnia twardość i elastyczność chrząstki. Zmniejsza bóle reumatyczne oraz odbudowuje zmienione chorobowo tkanki.

 

 

         Kolagen wspiera również funkcjonowanie układu odpornościowego ograniczając rozprzestrzenianie się bakterii chorobotwórczych,  toksyn a nawet komórek nowotworowych.

 

 

Rak to choroba kolagenu organicznego. Zabija wtedy,
gdy zniszczy tyle jego włókien, że
dalsze podtrzymywanie
czynności wybranych organów nie będzie już możliwe”

 

Frank Macfarlane Burnet,
laureat Nagrody Nobla

 

 

Naukowcy mają nadzieję, że kolagen może być kluczem do stworzenia lepszych metod leczenia raka. Jako główny budulec ludzkiej tkanki łącznej mógłby zostać wykorzystany do przenoszenia i uwalniania leków docelowo do guzów nowotworowych, minimalizując skutki uboczne terapii. Warto wiedzieć także, iż na szybkość postępowania choroby i tworzenie przerzutów wpływa przede wszystkim proces nadmiernego, niekontrolowanego rozpadu tkanki łącznej. Komórki nowotworowe aby przedostać się dalej produkują duże ilości enzymów- kolagenaz. Kolagenazy trawią włókna kolagenowe. W procesie biosyntezy kolagenu największą rolę odgrywa lizyna oraz witamina C. Biorą one udział w procesie biosyntezy kolagenu oraz dodatkowo silnie blokują kolagenazy, pomagając w hamowaniu rozprzestrzeniania się nowotworu.

 

Wszechobecność” kolagenu oraz jego funkcje w najważniejszych procesach życiowych ludzkiego organizmu, jak również unikatowe właściwości sprawiają, iż od wielu lat jest on obiektem intensywnych badań naukowych.

 

Katarzyna Raj

mgr farmacji

 

 

Bibliografia:

 

  1. B.D. Hames, N.M. Hooper, Krótkie wykłady Biochemia, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2002

  2. Robert K. Murray, Daryl K. Granner , Victor W. Rodwell, Peter A. Mayes, Biochemia Harpera, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 1994

  3. Edward Bańkowski, Biochemia podręcznik dla studentów uczelni medycznych, Wrocław: Elsevier Urban & Partner 2009

  4. Marta Banaś, Krystyna Pietrucha, Typy i struktura białka kolagenowego, Zeszyty naukowe Politechniki Łódzkiej Nr 1058, Chemia spożywcza i biotechnologia, z. 73 2009

  5. Jürgen Brinckmann,Holger Notbohm,P.K. Müller, Collagen: Primer in Structure, Processing and Assembly Springer Verlag Berlin Heidelberg 2005

  6. Claudio Luparello Aspects of Collagen Changes in Breast Cancer. J Carcinogene Mutagene 2013 S13

  7. Collagen to help fight cancer? The New York Times Mon, Nov 05 2012

 

 

« wróć