JAK ZADBAĆ O NASZĄ WĄTROBĘ

Wątroba jest największym gruczołem naszego organizmu. Znajduje się po prawej stronie, w górnej części jamy brzusznej i bierze udział prawie w każdym procesie fizjologicznym. Odtruwa nasz organizm, wytwarza żółć emulgującą tłuszcze, syntetyzuje czynniki krzepnięcia krwi i niektóre białka osocza, magazynuje energię w postaci glikogenu oraz niektóre witaminy i sole mineralne. Jednym słowem jest narządem koniecznym do życia każdego z nas, dlatego tak ważne jest aby odpowiednio o nią zadbać. Wątroba ma ogromną zdolność regeneracji i nawet w przypadku dużego wyniszczenia, może odzyskać całkowitą sprawność. Należy jednak pamiętać, iż niektóre schorzenia spowodować mogą nieodwracalne zmiany w budowie komórek wątrobowych i doprowadzić do niewydolności tego organu. Wiąże się to niekiedy z dramatycznymi objawami takimi jak żółtaczka, wodobrzusze oraz prowadząca do śpiączki encefalopatia, czyli zaburzenie funkcjonowania centralnego układu nerwowego na skutek działania gromadzących się toksyn.

 

W jaki sposób wspomóc naszą wątrobę? Przede wszystkim należy ograniczyć spożywanie ciężkostrawnych, tłustych potraw oraz alkoholu, a także zadbać o zróżnicowaną dietę bogatą w warzywa, owoce i białka. Dobrze zbilansowany jadłospis to podstawa.  Warto sięgnąć również po dostępne w aptece preparaty zawierające fosfolipidy i surowce roślinne wykazujące działanie ochronne na miąższ wątroby. Są to m.in.: wyciągi z owoców ostropestu plamistego, z karczocha oraz kilka surowców pochodzących z Tradycyjnej Medycyny Chińskiej: korzeń kudzu, owoce cytryńca chińskiego, korzeń szałwii czerwonosocznej, korzeń lukrecji uralskiej i in.

 

Ostropest plamisty (Silybum marianum L. ) występuje w rejonie Morza Śródziemnego, na Bliskim Wschodzie i na Maderze. W wielu rejonach świata, również w Polsce jest rośliną uprawną. W lecznictwie stosuje się owoc ostropestu zawierający substancję farmakologicznie czynną – sylimarynę. Wykazuje ona właściwości ochronne na błonę śluzową żołądka oraz komórki wątroby. Wyciągi z ostropestu działają regenerująco, rozkurczowo i żółciotwórczo, zwiększają wydzielanie soku żołądkowego, regulują czynności trawienne. Stosuje się je w profilaktyce i leczeniu uszkodzeń wątroby spowodowanych czynnikami toksycznymi ( np. niektórymi lekami, alkoholem, toksynami muchomora sromotnikowego), w marskości wątroby i stanach przewlekłego zapalenia wywołanego infekcją wirusową typu B i C, jak również w zaburzeniach trawienia. Dodatkowo sylimarynę obniża poziom „złego” cholesterolu, jest przeciwutleniaczem i wykazuje działania przeciwzapalne.

Kolejną rośliną zaliczaną do grupy hepatoprotectiva jest pochodzący z Etiopii, a uprawiany zwłaszcza w rejonie Morza Śródziemnego karczoch zwyczajny (Cynara scolymus L. ). Wyciągi z liści i korzenia karczocha zawierające cynarynę działają żółciotwórczo, żółciopędnie, odtruwająco i regenerująco na miąższ wątroby. Dodatkowo zmniejszają one zawartość cholesterolu i wolnych trójglicerydów we krwi, jak również zapobiegają miażdżycy tętnic. Należy jednak pamiętać, iż są przeciwwskazane przy ostrym zapaleniu wątroby i mechanicznej niedrożności dróg żółciowych.

W skład preparatów z aptecznych półek wchodzą również fosfolipidy czyli estry wielonienasyconych kwasów tłuszczowych otrzymywane głównie z nasion soi. Związki te są wbudowywane do błon biologicznych zwiększając ich płynność i transport błonowy, uzupełniają istniejące ubytki powstałe na skutek procesu chorobowego oraz przyspieszają regenerację, zwłaszcza w przypadku komórek wątrobowych- hepatocytów. Ponadto zmniejszają poziom cholesterolu i wykazują działanie przeciwmiażdżycowe.

Omawiając tematykę zdrowej wątroby należy wspomnieć również o witaminach z grupy B, o których wartości często zapominamy. Trzema najistotniejszymi dla jej funkcjonowania są witaminy B1 , B2 i B6. Biorą one udział w przemianie fosfolipidów i kwasów tłuszczowych, czyli związków niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania i regeneracji komórek, a długotrwały niedobór zwłaszcza witaminy B6 sprzyja stłuszczeniu i marskości wątroby. Co więcej witamina B2 przez swoje właściwości oksydoredukcyjne wspomaga pełnione przez wątrobę funkcje oczyszczania i detoksykacji.

Bez wątroby nie możemy żyć, ma ona „na swojej głowie” mnóstwo obowiązków, z których nawet nie zdajemy sobie sprawy, zadbajmy więc o jej prawidłowe funkcjonowanie aby cieszyć się zdrowiem przed długie lata.

 

 

Bibliografia:

 

  1. Eliza Maria Lamer-Zarawska, Barbara Kowal-Gierczak, Jan Niedworok, Fitoterapia i leki roślinne, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007

  2. Władysław Z. Traczyk, Andrzej Trzebski, Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowanej i klinicznej.

Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2009

  1. Robert K. Murray, Daryl K. Granner , Victor W. Rodwell, Peter A. Mayes, Biochemia Harpera, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 1994

  2. Edward Bańkowski, Biochemia podręcznik dla studentów uczelni medycznych, Wrocław: Elsevier Urban & Partner 2009

 

 

 

 

« wróć